Jongeren die niet vanzelf naar een jongerencentrum stappen, zijn online vaak wél te vinden: in games, op sociale media zoals TikTok, of op (livestream)platforms als Discord en Twitch. Precies daar beweegt Dirk Leijten zich als online jongerenwerker. Hij is mede-oprichter van Young Minds Online en coördinerend online jongerenwerker bij welzijnsorganisatie LEVgroep.
Via gamen en online communities legt Dirk contact met jongeren die offline soms buiten beeld blijven. Wat begint met een potje Fortnite, een berichtje in Discord of een reactie in de chat, kan uitgroeien tot een gesprek over eenzaamheid, mentale gezondheid, geldzorgen of praktische regelzaken. Dat laatste kwam ook terug toen Dirk zijn volgers onlangs wees op Digidingen-desk, een website met informatie voor jongeren over dit soort regelzaken. Voor ons een mooie aanleiding om met hem in gesprek te gaan.
We spraken Dirk over de wereld achter het scherm, over online jongerenwerk en over wat bibliotheken, welzijnsorganisaties en andere professionals die jongeren willen bereiken daarvan kunnen leren.
Dirk Leijten aan het werk in zijn opnamestudio.
Van jongerencentrum naar online wereld
Wie Dirk spreekt, merkt al snel dat hij niet iemand is die achter een bureau bedacht om “iets met online” te gaan doen. Zijn werk ontstond vanuit nieuwsgierigheid, praktijkervaring en contact met jongeren zelf.
Dirk werkt al bijna achttien jaar in het jongerenwerk. Hij begon ooit als sportleraar en buurtsportcoach en werkte daarna ambulant op straat en in jongerencentra. Tijdens de coronaperiode merkte hij dat jongeren steeds meer online leefden. In het jongerencentrum speelde hij regelmatig FIFA met jongeren. Twee meiden vroegen hem waarom hij niet méér met gamen deed en maakten hem wegwijs in (livestream)platforms als Discord en Twitch, waar veel jongeren online samenkomen.
“Neem me maar mee,” zei Dirk tegen de meiden. En dat deden ze.
Wat begon als experiment groeide uit tot een online jongerencentrum met livestreams, games en een eigen Discordserver. Dirk ontdekte al snel dat achter die schermen een complete leefwereld schuilgaat. Een wereld waar jongeren vriendschappen sluiten, zichzelf kunnen zijn, maar ook hun zorgen en problemen meenemen.
VanEen plek voor jongeren die offline minder makkelijk aansluiten
In zijn online community ontmoet Dirk veel jongeren die offline niet vanzelf aansluiting vinden. Jongeren die zich eenzaam voelen, jongeren met autisme of andere vormen van neurodiversiteit, jongeren met een lichamelijke beperking of jongeren die zich online veiliger voelen dan in het echte leven.
Juist de online omgeving verlaagt volgens hem de drempel. Jongeren hoeven niet meteen een gebouw binnen te stappen. Ze kunnen eerst meekijken, reageren in een chat of een keer meespelen. Contact ontstaat langzaam.
Dat maakt online jongerenwerk volgens Dirk niet wezenlijk anders dan fysiek jongerenwerk. De basis blijft hetzelfde: vertrouwen opbouwen, luisteren, signaleren en aansluiten bij de leefwereld van jongeren. Alleen de omgeving is anders.
Tegelijkertijd benadrukt hij dat online jongerenwerk specialistisch werk is. “Je moet feeling hebben met die online cultuur, de techniek begrijpen en daar echt tijd in willen steken,” zegt hij. Volgens Dirk hoeft ook niet iedere jongerenwerker online jongerenwerker te worden. Hij ziet het vooral als aanvulling op het bestaande jongerenwerk, waarbij professionals samenwerken vanuit hun eigen expertise.
Gamen als ingang
Wie denkt dat online jongerenwerk alleen gaat over samen gamen, mist volgens Dirk de kern. Gamen is een ingang. Een gedeelde activiteit waardoor jongeren blijven hangen, ontspannen raken en uiteindelijk gaan praten. Soms gaat dat over school, ouders, eenzaamheid of identiteit. Soms over geld, drugs, mentale gezondheid of de vraag wat je allemaal moet regelen als je 18 wordt.
In zijn streams speelt Dirk bijvoorbeeld Fortnite, FIFA of GTA roleplay. Maar ondertussen stelt hij vragen, reageert hij op de chat en voelt hij aan waar ruimte ontstaat voor verdieping. Ook organiseert hij gesprekken met gasten, zoals een professionele Rocket League-speler, een game developer, een psycholoog of iemand die controversiële content maakt op sociale media. Zo worden online trends en thema’s bespreekbaar in de omgeving waar jongeren zelf al zijn.
Belangrijk is dat het niet schools of formeel wordt; daar prikken jongeren snel doorheen. Een stream moet interactief zijn, met humor, herkenning en energie. Dirk gebruikt daarvoor elementen die in de game- en streamwereld heel normaal zijn, zoals commands, visuals en bots. Met een command kunnen jongeren bijvoorbeeld iets in de chat typen waardoor er automatisch een geluidje, tekst of animatie in beeld verschijnt. Visuals maken de stream levendiger met bewegende beelden of meldingen. Bots kunnen automatisch reageren, informatie geven of helpen om de chat veilig te houden.
Dirk Leijten in gesprek met Rocket League-speler Mike Verkuijlen.
Online signaleren vraagt om lokale samenwerking
Online jongerenwerk stopt niet bij het scherm. Dirk benadrukt steeds dat de verbinding met de fysieke wereld noodzakelijk blijft. Als een jongere online aangeeft dat het niet goed gaat, moet er lokaal iets kunnen gebeuren. Dan is samenwerking met jongerenwerkers, scholen, gemeenten, hulpverlening of ouders nodig.
Daar zit meteen een van de grootste knelpunten. Online bestaan geen gemeentegrenzen. Jongeren komen via een stream of Discordserver binnen vanuit allerlei plaatsen. Maar het jongerenwerk en de financiering zijn vaak lokaal georganiseerd. Dirk kan een jongere uit een andere gemeente wel spreken, maar als er fysieke ondersteuning nodig is, moet hij kunnen schakelen met lokale partijen. Dat gaat niet altijd vanzelf.
Zijn droom is daarom groter dan één stream of één Discordserver. Met Young Minds Online wil hij werken aan een bredere beweging waarin jongerenwerkers uit verschillende gemeenten en organisaties elkaar online versterken. Niet ieder voor zich op een eiland, maar samen. Met meerdere jongerenwerkers, verschillende games en jongeren die ook zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen als moderator.
Tips voor professionals: doe het samen
Voor bibliotheken, welzijnsorganisaties en andere professionals die jongeren online beter willen bereiken, heeft Dirk een duidelijke boodschap: probeer niet krampachtig zelf jongerenplatforms na te bouwen als je de online cultuur en techniek niet kent.
“Ga het niet alleen proberen,” zegt hij. “Werk samen met mensen die die wereld al begrijpen.” Dat kunnen jongerenwerkers zijn, maar ook jongeren zelf, streamers of lokale contentmakers. Ook aanwezigheid en consistentie zijn belangrijk. Eén losse post of een enkele livestream is niet genoeg. Vertrouwen ontstaat doordat jongeren merken dat iemand er echt is en blijft terugkomen.
De toekomst is online én offline
Dirk ziet online jongerenwerk niet als vervanging van het fysieke jongerenwerk. Integendeel: het mooiste gebeurt vaak wanneer online contact leidt tot een ontmoeting in het echt. Een community day, samen gamen in een jongerencentrum of bibliotheek, barbecueën, friet bakken, creatieve activiteiten of gewoon koffie drinken. Voor jongeren die online eerst veilig konden wennen, kan zo’n fysieke stap ineens mogelijk worden.
De toekomst van het jongerenwerk ligt volgens Dirk dan ook in de combinatie. Online om (kwetsbare) jongeren te vinden, contact te leggen en signalen op te vangen. Offline om relaties te verdiepen, hulp dichtbij te organiseren en jongeren letterlijk een plek te geven.
Dirk laat zien dat een game, een livestream of een Discordbericht het begin kan zijn van een serieus gesprek. En soms is precies dát het verschil tussen buiten beeld blijven en gezien worden.
