Vanaf ongeveer 14 jaar krijgen jongeren steeds vaker te maken met zaken die zij zelf moeten organiseren bij de overheid, banken en verzekeraars. Denk aan het aanvragen en gebruiken van DigiD, belasting terugvragen over een bijbaan, een zorgverzekering regelen, studiefinanciering aanvragen of toeslagen regelen.
Voor veel jongeren is niet duidelijk wat zij moeten regelen, wanneer en waar zij betrouwbare informatie of hulp kunnen vinden, zeker als ouders hen daarbij niet kunnen ondersteunen. In de overgang naar volwassenheid krijgen zij veel nieuwe verantwoordelijkheden. Daarom is het belangrijk dat jongeren tijdig leren hun weg te vinden in de digitale samenleving en weten waar zij terechtkunnen voor hulp.
Voor bibliotheken biedt dit thema verschillende aanknopingspunten. Daarbij hebben informatiemedewerkers, zoals IDO-medewerkers, en educatiemedewerkers ieder een eigen rol. Informatiemedewerkers kunnen jongeren ondersteunen bij concrete vragen en hen helpen passende en betrouwbare informatie te vinden. Educatiemedewerkers kunnen zich richten op preventie en voorbereiding: jongeren bewust maken van de digitale regelzaken en waar zij ondersteuning kunnen krijgen.
Informatiemedewerkers: jongeren helpen bij concrete vragen
Voor informatiemedewerkers sluit het thema ‘jongeren en digitale regelzaken’ direct aan bij de informatiefunctie van de bibliotheek en bij dienstverlening rond het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Uit eerdere ervaringen met het IDO gericht op jongeren, is gebleken dat het het meest effectief is als IDO-medewerkers beschikbaar zijn op scholen. Daar lopen de jongeren immers al rond en staan daar eerder open voor voorlichting/ondersteuning, terwijl ze daar in hun vrije tijd minder behoefte aan hebben.
Een praktisch hulpmiddel voor IDO-medewerkers is de informatieve website Digidingen-desk.nl. Op deze website vinden jongeren van 14 tot 21 jaar en hun ouders begrijpelijke informatie, stappenplannen en video’s over digitale regelzaken en beschikbare hulp. Ook voor professionals zijn er hulpmiddelen. Zo laat de checklist Digitale Regelzaken zien welke digitale regelzaken vanaf 14, 16 en18 jaar belangrijk worden. De kletskaarten Digitale Regelzaken kun je als IDO-medewerker gebruiken om op een laagdrempelige manier het gesprek met jongeren hierover te beginnen.
Wil je je als IDO-medewerker goed voorbereiden op hoe je jongeren kunt begeleiden met hun vragen over digitale regelzaken? Neem dan deel aan de training ‘Begeleider jongeren en digitale regelzaken’. In de training wordt o.a. aan de hand van herkenbare casussen geoefend met hoe je jongeren kunt begeleiden bij hun vragen en hoe je ze kunt doorverwijzen naar andere passende ondersteuning, zoals vanuit de dienstverlenende organisaties zelf (DUO, Belastingdienst etc.), of vanuit school of het jongerenwerk.
Voor informatiemedewerkers draait het thema dus vooral om herkennen, informeren, ondersteunen en doorverwijzen. Zo wordt het IDO ook voor jongeren een plek waar zij terechtkunnen wanneer digitale regelzaken ingewikkeld blijken te zijn.
Educatiemedewerkers: jongeren voorbereiden op digitale regelzaken
Voor educatiemedewerkers ligt het accent anders. Zij kunnen een rol pakken bij het voorbereiden van jongeren op de digitale regelzaken waarmee zij tijdens de overgang naar volwassenheid te maken krijgen. Daarmee sluit het onderwerp goed aan bij de rol van bibliotheken binnen het onderwijs en bij thema’s als digitale geletterdheid en (digitaal) burgerschap.
Adviesfunctie
Een belangrijke mogelijkheid voor educatiemedewerkers is scholen wijzen op het lesprogramma Doe je digiding! Met dit lesprogramma bereiden docenten leerlingen voor op het zelfstandig leren regelen van digitale zaken bij de overheid, banken en verzekeraars. Het programma wordt gebruikt in het praktijkonderwijs, vmbo/mbo en havo/vwo en sluit aan bij onder meer digitale geletterdheid, burgerschap en financiële educatie. Het gaat hierbij niet alleen om het vergroten van kennis van de (overheids)wereld, maar ook om het vergroten van digitale vaardigheden, financiële vaardigheden en de woordenschat. Dit maakt dat het onderwerp ‘jongeren en digitale regelzaken’ geen losstaand thema is, maar een concrete en praktische invulling van digitale geletterdheid en burgerschap.
Bibliotheken kunnen een adviserende rol vervullen door scholen en docenten op het lesprogramma te wijzen en mee te denken over de inzet ervan. Meer informatie vind je hier.
Uitvoering
Educatiemedewerkers kunnen ook zelf met jongeren aan de slag. Daarvoor zijn vijf gratis workshops Jongeren en digitale regelzaken beschikbaar, rond de thema’s Bijbaan, 18 jaar worden, Zorgverzekering, Bank & geldzaken en Gaan studeren. Iedere workshop bevat materiaal voor ongeveer zestig minuten, met een aanpasbare PowerPointpresentatie en een praktische handleiding. Het doel van de workshops is om leerlingen bewust te maken van de diverse digitale regelzaken binnen deze vijf thema’s / levensgebeurtenissen. De workshops dienen als een eerste kennismaking; na de workshops kunnen docenten zelf aan de slag met het onderwijsprogramma Doe je digiding! De workshops kunnen een plek krijgen binnen de Bibliotheek op school in het voortgezet onderwijs.
Wie zelf een workshop wil verzorgen en zich daar goed op wil voorbereiden, kan gebruikmaken van de training ‘Verzorgen van de workshops Jongeren en de digitale overheid’. Daarin oefenen deelnemers met het geven van een workshop en krijgen zij praktische tips en hulpmiddelen mee.
Voor educatiemedewerkers draait het thema ‘jongeren en digitale regelzaken’ daarmee vooral om voorbereiden, vaardigheden ontwikkelen, scholen adviseren en samenwerking opbouwen.
Een concrete ingang voor samenwerking met scholen
Juist voor educatiemedewerkers kan het thema ‘jongeren en digitale regelzaken’ een goede aanleiding zijn om met scholen in gesprek te gaan. Welke ondersteuning hebben docenten en leerlingen nodig bij digitale geletterdheid of burgerschap? Hoe past het thema ‘jongeren en digitale regelzaken’ daarbij? Wil een school zelf Doe je digiding! inzetten? Is er behoefte aan een workshop voor leerlingen? Of zoekt een school juist een plek waar jongeren met individuele vragen terechtkunnen? Zo kan de bibliotheek samen met de school bekijken wat passend is bij hun situatie.
Informatie en educatie: twee rollen die elkaar kunnen versterken
Hoewel informatie en educatie een verschillende invalshoek hebben, kunnen ze binnen de bibliotheek goed op elkaar aansluiten. Een educatiemedewerker kan jongeren tijdens een workshop bijvoorbeeld laten weten waar zij terechtkunnen bij individuele vragen rondom hun regelzaken. Andersom kan een informatiemedewerker signaleren welke onderwerpen vaak terugkomen bij jongeren en die kennis delen met collega’s die educatieve activiteiten ontwikkelen. Daarmee ontstaat een doorlopende lijn: jongeren vooraf voorbereiden waar dat kan en ondersteunen op het moment dat dat nodig is.
Het thema ‘jongeren en digitale regelzaken’ biedt bibliotheken zo meerdere mogelijkheden om hun informatiefunctie en educatieve rol concreet in te vullen. De materialen, websites en trainingen van Stichting Digisterker bieden praktische handvatten om vanuit de verschillende rollen aan de slag te gaan.
Meer informatie
Meer informatie over het aanbod van Stichting Digisterker voor bibliotheken is te vinden op digidingen-desk.nl/bibliotheek.
